Türkiye Komünist Partisi Kurucularından Süleyman Nuri: Hayatı ve Hatıraları

1920’de Baku¨’de Tu¨rkiye Komu¨nist Partisi kurucularından olan Su¨leyman Nuri’nin hayatı ve hatıraları birçok bakımdan ilginçtir. Mustafa Suphi ve arkadaşlarının TKP merkezini Tu¨rkiye’ye taşıma kararına karşı çıkan tek MK u¨yesi olan Su¨leyman Nuri’nin 1930’ların sonlarına dek yaşadıkları Hatıralar’da kaleme döku¨lmu¨ştu¨r.
Bu derlemede Su¨leyman Nuri’nin kaleme aldığı Hatıralar’ın yanı sıra Rusya Devlet Siyasi-Sosyal Tarih Arşivi’nde (RGASPİ) bulunan şahsi dosyası, Su¨leyman Nuri’nin daha sonra kaleme alacağını belirttiği döneme ilişkin çok özel belgelere de ulaşan değerli hocamız Ali Birinci’nin “Bolşevik Su¨leyman’ın Serencâmına Zeyl” makalesi ve Ahmet Kardam’ın bu kitabın önemine ilişkin kaleme aldığı değerlendirme yazısı yer alıyor. Ayrıca Su¨leyman Nuri’nin Kasım 1920’de Abid Alimov ile yazdığı bir rapor ve 1921 sonlarında kaleme aldığı bir takririyle 1960’lı yıllarda Hatıralar’da sözu¨ geçen Adil ve Cemile Nevşirvanova ile mektuplaşmalarından ulaşabildiklerimizi yayımlıyoruz. Kitabın sonunda Su¨leyman Nuri’nin kızı Svetlana Nuri-Şen’in bağışladığı bir fotoğraf albu¨mu¨ de bulunuyor.
O dönem Tu¨rkiye Komu¨nist Partisi yöneticilerden bir başkasının bu çapta hatıratı yoktur.