Mutezile Kelamında Acı Abdu¨lcebbâr’ın Acı ve İlâhî Adalet Hakkındaki Öğretisi

Acı nedir? Neden hissederiz? En önemlisi, du¨nyada neden acı vardır?
Bu eser, onuncu yu¨zyılın önde gelen Mu‘tezilî du¨şu¨nu¨rlerinden “Abdu¨lcebbâr”ın acı fenomeni u¨zerine geliştirdiği teolojik açıklamaları mercek altına alırken aynı zamanda onun mensubu olduğu Behşemiyye ekolu¨ çerçevesinde Mu‘tezile’nin adalet anlayışını yeniden du¨şu¨nmeye davet ediyor.
“Acı neden vardır?” sorusu, insanlığın en kadim ve en çetin sorularından biridir. Peki, bir başkasına acı çektirmek nasıl açıklanabilir? Acı, genellikle kaçınılması gereken, hoş olmayan bir deneyim olarak kabul edilir; dolayısıyla başkasına acı vermek, ahlâkî açıdan yanlış olarak değerlendirilir ancak bu ilke her durum için geçerli midir? Acı vermenin ahlâken meşru ya da hatta gerekli olabileceği durumlar da var mıdır? Örneğin, birine fayda sağlamak ya da onu bir tehlikeden korumak amacıyla acı vermek, haklı göru¨lebilir mi?
Heemskerk’in bu kapsamlı incelemesi, acının zorunluluğu, adaletin mahiyeti ve insan fiillerinin anlamı gibi meselelerde Mu‘tezilî du¨ şu¨ncenin derinliklerine inerek klasik kelâm geleneğini modern okura titizlikle ulaştırıyor. Felsefe, kelâm ve İslâm du¨şu¨ncesine ilgi duyan herkes için başvuru niteliğinde bir eser olan Mu‘tezı?le Kelâmında Acı, hem klasik kaynakların hem de çağdaş tartışmaların kesişim noktasında duruyor.