İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye Ve Montreux’den Bu Yana Boğazlar Kavgası

1 Eylül 1939, öğle vakti... Ankara’da Karpiç Lokantası’nın bahçesinde yemek yiyen diplomatlar, gazeteciler ve milletvekilleri arasında bir haber dalga dalga yayılır: Almanya, Polonya’ya saldırdı. Henüz hiç kimse, altı yıl sürecek ve milyonlarca insanın yaşamına mal olacak bir kâbusun başladığını bilmiyordu; Türkiye’yi, yaklaşan felaketin dışında kalabilmek için zorlu bir denge mücadelesinin beklediğini de…

Büyük güçlerin Türkiye’yi kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalıştığı yıllardı… Alınacak tek bir karar, yazılacak bir mektup, hatta Boğazlardan geçecek bir gemi ülkenin kaderini değiştirebilirdi.

Usta gazeteci Altan Öymen, Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’nda verdiği diplomasi mücadelesini dönemin çarpıcı olayları üzerinden aktarıyor: İnönü ile Hitler arasındaki mektuplaşmalar, Şükrü Saracoğlu’nun Moskova görüşmeleri, Alman Büyükelçisi Franz von Papen’e suikast girişimi, Struma faciası…

Kitabın ikinci bölümünün odağında ise Montreux Boğazlar Sözleşmesi var. Öymen, Montreux Boğazlar Sözleşmesi’nin doğuşunu ve savaş sonrasında büyük devletlerin bu sözleşmeyi nasıl değiştirmek istediğini ele alıyor.

19 Temmuz 2025’te aramızdan ayrılan Altan Öymen’in yıllar önce bir yazı dizisi olarak kaleme aldığı bu çalışma, usta bir gazetecinin titiz arşivciliğiyle deneyimli bir siyasetçinin tanıklığını buluşturuyor.