Gerçek Tevbe

İmam Gazzâlî’nin İslâm du¨şu¨ncesindeki merkezi konumunu yansıtan bu¨yu¨k eseri İhyâu Ulûmi’d-Dîn’in otuz birinci bölu¨mu¨ “Kitâbu¨’t-Tevbe”, gu¨nah ve tevbe ilişkisini insanın iç du¨nyasındaki karşılığı ile irtibatlı olarak ele alıyor.
Gazzalî, insanın kurtuluşunun gu¨nahı tanıması, onun kalpte bıraktığı izi fark etmesi ve bu farkındalıkla hayatını yeniden du¨zene koymasıyla mu¨mku¨n olduğunu söylu¨yor.
Tevbeyi ilim, pişmanlık ve eylemden mu¨teşekkil u¨çlu¨ bir yapı olarak tanımlayan İmam, bu su¨recin ertelenmeden yerine getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Gu¨nahları rubûbî, şeytânî, hayvânî ve vahşî sıfatlar temelinde sınıflandırarak bu manevî hastalıkların insan kalbinde yarattığı tahribatı ve insanın bunlardan ibadet nûruyla nasıl arınabileceğini ortaya koyuyor.
Kitâbu¨’t-Tevbe, tevbenin mahiyetini ve unsurlarını, tevbenin bir Mu¨slu¨manın hayatındaki yerini, gu¨nah ve tevbe ilişkisini, gu¨nahların çeşitlerini, insanı gu¨naha sevkeden saikleri, iman ile gu¨nahın nasıl bir arada bulunabileceğini, gu¨nahta ısrarın tedavisini, tevbede devamlılığın ve istikamet u¨zere bir dînî hayatın nasıl yaşanacağını, insanların Allah’a yakınlık bakımından mertebelerini ve bu minvalde daha birçok başlığı fevkalade canlı ve insanı kalbinden kavrayan bir u¨slupla, bu¨yu¨k bir vukufiyetle, insan psikolojisine dair derin tahlillerle birlikte ele alan eşsiz bir eserdir.