Bellek ve Labirent: Burhan Sönmez’de Trajik Görünü ve Yazı

Bir adam Boğaz Köpru¨su¨’nu¨n korkuluklarından boşluğa bırakır kendini; uyandığında adı, yu¨zu¨ ve geçmişi silinmiştir. Geriye bir beden kalır, bir de o bedenin çevresinde yeniden kurulmayı bekleyen koca bir du¨nya. Burhan Sönmez’in anlatısı bu sıfır noktasından başlar. Ahmet Bozkurt’un Bellek ve Labirent’i ise tam orada duran soruyu u¨stlenir: Geçmişinden koparılan insan, hâlâ kendisi midir?
Bir labirent her şeyden önce bir imajdır; ama imajların en tuhafı çu¨nku¨ ona bakılmaz, onda yu¨ru¨nu¨r. Daire seyredilir, labirent katedilir ve katetme bir bakış meselesi olmaktan çıkıp bedenin bir duygulanışına dönu¨şu¨r. Ahmet Bozkurt bu kitapta labirenti mekânsal bir imge olmaktan çıkarıp zamansal bir biçim olarak yeniden du¨şu¨nu¨yor. Umberto Eco’nun saydığı geleneksel, modern ve postmodern u¨ç labirent tipine dördu¨ncu¨su¨nu¨ ekliyor: Mekânsal bir yapıdan değil; çökmu¨ş bir bellekten doğan, öznenin kendisiyle örtu¨şen labirent.
Modern du¨nyada trajik kahraman çıkışı boşuna arar; çu¨nku¨ aradığı şey bir kapıdan önce yitirilmiş bir zamandır. Zamanın dışına du¨şen için her yer labirente dönu¨şu¨r. Bellek ve Labirent belleği bir arşiv gibi du¨şu¨nmenin konforunu elimizden alıyor. Bellek kaybolduğunda labirent doğar; yazı ise çıkışı göstermek yerine çıkışın imkânsızlığının kaydını tutar. Proust’tan Benjamin’e, Kafka’dan Borges’e, Eco’dan Blanchot’ya, Bergson’dan Sartre ve Derrida’ya uzanan bir gu¨zergâhta firari yazının, trajik göru¨nu¨n, varlık fazlalığının izini su¨ren bu eleştirel yapıt; Burhan Sönmez anlatısının trajik çevrimini, sessizlikte yatan varlık paradoksunu ve çıkışsızlığın bir varoluş kipine dönu¨şmesini arayu¨zler aracılığıyla çözu¨mlu¨yor.